Zdjęcia-i-spacery-po-Rybnej.png
  • Kinga

Orlej pod stopami - w drodze na Wawel


Idąc jeszcze kilkanaście lat temu przez Kraków mielibyście pod stopami wygładzoną kostkę w najprzeróżniejszych kolorach i odcieniach - od zielononiebieskawej, przez brunatną, brunatnoróżową, wiśnioworóżową i bladoróżową aż po żółtobrunatną. W głowie może się zakręcić od tych kolorów. Tylko... kamieni tych już nie ma... Zostały w zdecydowanej większości zdarte i zastąpione szarym granitem.

Jedna z najstarszych archiwalnych wiadomości, bo z roku 1845, odnośnie zastosowania porfiru w Krakowie, dotyczy ul. Kanoniczej. Z podobnego okresu pochodził bruk wjazdu na Wawel od strony ul. Podzamcze i na placu przed Katedrą. Porfirowe ulice to też Jana, Grodzka, Floriańska, Szewska...

Porfir z Orleja, Zalasu, Sanki, Frywałdu, Głuchówek. Nasz porfir...

To przejdźmy się kawałek przez Orlej, skąd ten kamień wydobywano i transportowano na najznamienitsze krakowskie ulice.

Pójdziemy spod wieży nadawczej na Głuchówkach, prawie że skrajem lasu - za plecami zostawiając Rybną. Załóżcie dobre buty i ziemia niech się nieco osuszy, bo w przeciwnym wypadku łatwo o zjazd z urwistej skarpy. Kiedy szłam tamtędy ostatnio - słońce prześwitywało między drzewami i cały las wyglądał magicznie. Gdy zejdziemy w las to za chwilę natrafimy na resztki starego kamieniołomu po prawej stronie. Dopiero niedawno natrafiłam na jego opis w sieci. "Znanym od dawna opuszczonym wyrobiskiem porfiru, jest tzw. „Łom z Uskokiem” w miejscowości Zalas, usytuowany po E stronie drogi prowadzącej do Sanki, opisywany już przez Zeuschnera (1833) i Zaręcznego (1894). Ten niewielki kamieniołom zasługuje na ochronę ze względu na wiek i skumulowanie przejawów wielu procesów i zjawisk geologicznych, np: grawitacyjnego uskoku wieku alpejskiego z brekcją uskokową, bogatych w skamieniałości utworów jury środkowej i górnej oraz ciosu termicznego w porfirze. W jego pobliżu znajdowało się jeszcze kilka niewielkich łomów tej skały, gdzie eksploatację prowadzono od przeszło 100 lat" (history-of-mining.pwr.wroc.pl)

Wąskie wijące się ścieżki - iść, nie iść? Jeden nieostrożny krok i można kark sobie skręcić. Jeśli wybieracie się tam po raz pierwszy to może niech to będzie spacer rozpoznawczy. Kolejny zostawcie na słoneczną jesień - jest tam wtedy bajkowo. Od tych kolorów może się w głowie zakręcić. Od zielononiebieskawej, przez brunatną, wiśnioworóżową i bladoróżową...

Pisząc niniejszy tekst korzystałam z

http://history-of-mining.pwr.wroc.pl/old/attachments/article/10/28Rajchel_J-Gornictwo_porfiru_a_architektura_Krakowa.pdf

oraz

Jacek Rajchel "Tradycyjne bruki w krajobrazie Krakowa" GEOLOGIA 2009, Tom 35, Zeszyt 1, 41–55

#porfir #zalas #głuchówki #orlej

93 wyświetlenia0 komentarz

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie
  • Facebook
  • YouTube
  • Instagram

zdjęcia i spacery po Rybnej